Ringmap 13.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑
titel naam bron/plaats
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑
13.1 L'Espansione fenicia
Colloquio Rome 4‑5 maggio 1970
‑Sardegna F.Barreca Consiglio nazionale dell
‑Algerie M.Bouchenaki recherche, 1971
‑Malta
A.Ciasca bij alles:
‑Libia A.di Vita aantekeningen en
‑Tunisia
M.H.Fantar relevante blz.
‑Espagne A.Garcia Y Bellido+
H.Schubart+H.G.Niemeyer
‑Cyprus V.Karageorghis KAARTEN &
‑Marokko V.Tusa AFBEELDINGEN
13.2 Taautos
und Sanchunjaton
Sitzungsberichte der
Deutschen
O.Eissfeldt Akademie der Wissenschaften.
Akademie Verlag
Berlin 1952
[ +
aantekening]
13.3 De la
Phenicie J.M.Chami Librairie du Liban Beyrouth
1967[ + aantekening]
13.4 La Civilisation
G.Conteneau Paris 1928
Phénicienne
aantekeningen en
relevante blz.
13.5 Phoenicia
and the D.Baramki Khayats, Beiroet 1961
Phoenicians
aantekeningen en
relevante blz.
Boek 37!
13.6 Bulletin de la societé francaise Revue archéologique
d'archéologie
classique VIII 1973/1974
‑Récentes
recherches alleen
notatie!
sur la
colonisation
phocéenne en
occident J.P.Morel
‑villes et
urbanisme dans
l'extrême
ouest de
l'Armorique L.Pape
World archeology
Greek
Steel vol.9 S.C.Bakhuizen 1977 London
Iron and
chalcidian alleen
notatie!
colonisation in Italy
S.C.Bakhuizen Ned.Inst te Rome
1975
alleen notatie!
13.7 Fortification
punique
Les murailles
de
Kerkouane M.H.Fantar Centre d'archéologie Paris
Tome
I Des communications
presentées
13.8 Osservazioni
sulle
fortificazione
puniche
in
Sardegna G.Tore Centre d'archéologie Paris
Tome
III Des communications
presentées
13.9 Extrait des
mélanges de
l'école
francaise de Rome J.P.Morel
Colonisations d'occident
MEFRA
tome 84 1972 1
[aantekening]
13.10 Récentes recherches
J.P.Morel Bulletin de la société
sur la
colonisation francaise
d'archéologie
phocéenne en
occident classique VIII,
1973/74
[aantekening]
13.11 L'expanse Phocéenne
J.P.Morel Extrait du
bulletin de
en
occident
correspondence hellénique
Ecole francaise d'Athenes
[aantekening]
13.12 Céramique archaïque
de Velia et
quelques J.P.Morel simposio de
colonizaciones
problèmes
connexes
Barcelona/Ampurias 1971
13.13 Les Phocéens dans l'extrême RASSEGNE
occident vus
depuis J.P.Morel La parola del passato
Tartessos Napoli 1970
13.14 Strutture della (2 blz!)
colonizzazione E.Lepore La parola del passato
focea in
occidente Napoli 1970
13.15 Phocéens en occident J.P.Morel La parola del passato
certitudes et
hypotheses Napoli 1966
13.16 Migrations and in‑
vasions in
Greece N.G.L.Hammond Noyes Press New Jersey
and
adjacent areas Park Ridge 1976
[kaarten
+ aantekening]
13.17 Achaic Greece L.H.Jeffrey Univ.Press Cambridge 1976
The City
States
[aantekening]
c.700‑500
BC
13.18
Diversen in SYRIA 1969:
1.Verrerie Antique
de Tipasa S.Lancel boekbespreking
2.Déeese nourricière
d'Ugarit W.A.Ward artikel
3.Nouveaux
documents
d'Ougarities A.Caquot artikel
4.Chars de culte de
enige blz.+afbeeldingen
Chypre C.F.A.Schaeffer artikel
5.Note d'archéologique enige blz.
Sud
Arabe J.Pirenne artikel
6.Bull.d'epigraphie o.a:
semitique J.Teixidor [mqm 'lm,mlk'mr,Sidon,
Byblos,Malta,kalender,Tyrus,
Cyprus,Kition,Idalion,Kara‑
tepe,Marathus,Carthago,San‑
tuiaci,Sulcis,Cagliari,Pyrgi
Avignon,Dj.Massoudj,Wadi el
Amud]
13.18.6.9.Inscriptie Esjmoenazar M.Bogaert >ydbrnk
bdnm
13.18.6.10.Karatepe krntryš M.Bogaert >Rešeph s.prm
13.18.6.13.Inscriptie
Avignon mqm ‘lm opwekkingsfunctionaris mtrh.*štrny
13.18.6.14.Peckham
*dr = gloreren
13.18.6.15.Amadasi Molok = offer
13.18.6.16.Les sacrifices de lÁncient Testament, R de
Vaux
mlk ‘mr (dieroffer) mlk ‘dm
(mensenoffer)
13.18.6.63.Tanit
13.18.6.65.Semitic
Elements in Ancient Hispania, J.M.Sola-Solé
13.18.6.66.*Ain
Ydl, bron van Sidon Milik
13.18.6.67.Sidon:
inscriptie Ešmoenazor+kwartieren van de stad
13.18.6.68.Byblos:
munten koningen Peckham
13.18.6.69.Sidon:
Munten koningen Peckham
13.18.6.73.Malta
zegel Amadasi
13.18.6.74.Sicilië:
zegels Amadasi Catalogus 86 zegels
13.18.6.75.Spanje:
6 zegels Amadasi
13.18.6.77.Anse
de anfore con lettere puniche da Selinunte, A.M.Bisi
13.18.6.80.Sind
die altisraëlischen Monatbezeichnungen met den kanaänäïsch-phônikischen
identisch?
E.Koffmahn
13.18.6.82.Tyr
RES 800 troon Astarte Milik >2 heilige zuilen
13.18.6.83.Sidon
Peckham
13.18.6.84.Cyprus:
Peckham >skn qrth.dšt baal libanon
13.18.6.85.Kition+Idalion:
Peckham Rešeph mkl, Abdsasom Resheph ‘lhyts + ‘lyyt
13.18.6.86.Kition: Notes on a Fifth Century Phoenician
Inscription
13.18.6.87.Karatepe:
west & oost
13.18.6.88.Marathus
(Amrit) Peckham >god op leeuw stèle+šdrp
13.18.6.89.Malta
(Marsasciroco) Amadasi >CIS 122+122bis Melqart yh.nbls.ry
13.18.6.90.Malta Amadasi h.dr bl*lm+nky
bklty+mrpm
13.18.6.91.Nora
Amadasi verwijzingen naar andere publicaties
13.18.6.92.Carthage: Medaillon CIS I 6057 Peckham >l*štrt
lpgmlyn
13.18.6.93.Les problèmes du médaillon de Carthage,
J.Ferron
13.18.6.94.Une inscription punique inédité trouvée à
Carthage et conservée dans la region de Toulouse,
M.Delcor
13.18.6.95.Nouvelle inscription trouvée dans la couche de
remblais, A.Mahjoubi+M.H.Fantar
verhandeling
en verwijzingen
13.18.6.96.La magicienne de Carthage, J.Ferron >CIS I 5948 sh.rthqrt
13.18.6.97.Textes gravé sur rasoirs puniques, J.Ferron
>myglb=scheermes
13.18.6.98.Malta:
Amadasi >CIS I KAI 62 s.dmb*l relatie met Kilamuwa
13.18.6.99.Malta:
Amadasi >’ps.ytn inscriptie
13.18.6.100.Malta:
Amadasi > ‘bst inscriptie
13.18.6.101.Santuiaci:
Amadasi >trilingue (lat,gr,pun) CIS I 143:
bronzen
altaar van Cleon aan Esjmoen Merre
13.18.6.102.Sulcis:
Amadasi >CIS I 147 lb’ = leeuw
13.18.6.103.Cagliari:
Amadasi > ‘yns.m = enosin = eiland van de valken CIS I 139
13.18.6.104.Pyrgi.
Diverse publicaties over deze bilingue
13.18.6.105.Avignon:
Amadasi > zybqt =?= Syphax
13.18.6.106.Assaig
dínterpretacio d’algunes inscripciones ‘iberiques’ mitjancant el fenici i
punici
J.M.Sola-Solé
13.18.6.107.Dj.Massoudj:
G.Garbini >KAI 141: 240 mrzm tškt:
land Thusca
13.18.6.108.Wadi el Amud: G.Levi Dilla Vida
7.Ein
Phönikisches K.Galling
Kultgerät(?) aus Kreta boekbespreking
8.Necropoles
M.Ponsich
Phéniciennes
de la boekbespreking
région de
Tanger
13.19 Diversen: in SYRIA 1970
1.Seleucus I
et la fon‑
dation de la
monar‑ H.Seyrig artikel
chie
syrienne
2.Bull.d'épigraphie
sémitique o.a:
[Carthago,Malta,Karatepe,
Shiqmona,Tas Silg,Paleo‑
Castro,Kition,Idalion,Démé‑
trias,Antas,Mozia]
13.19.2.40.Carthage:
Stamped Potters’ Mark et… N.L.Hirschland/M.Hammond
13.19.2.47.Malta Campagna 1965 G.Garbini (hout met 2 Fen.letters)
13.19.2.52.Malta G.Garbini >Un nuovo simbolo religioso
punico (driehoek)
13.19.2.63.Karatepe:
M.Houan >zbh. ymm=gewoon offer en niet jaarlijks offer
13.19.2.64.Shiqmona: Jar inscriptions F.M.Cross >Tell
es-Semak – Sycaminos =/= Haïfa
13.19.2.65.A Review of Acquisitions. R.D.Barnett. >Harpocrates : uitleg
en interpretatie
13.19.2.66.Tas Silg: Barnett >Fenicische letters
13.19.2.67.Paleo-Castro: Deux inscriptions phéniciennes de
Chypre RES 1214, A.Caquot/O.Masson
13.19.2.68.Kition CIS I 10 ršp h.s. 21e jaar
Pymiaton A.Caquot/O.Masson
13.19.2.69.Idalion CIS I 89-94 ršp mkl A.Caquot/O.Masson:
grote verhandeling
13.19.2.70.Démétrias: Recherches sur les Phéniciens dans le
monde hellenistique, O.Masson >bilingue
13.19.2.71a.Démétrias: stele A.S.Arvanitopoullos: *Abdai,
zoon van *Abdalonim, Aradiër
op tempel Sethi I te Abydos: ik, Abdo, zoon van […], de Aradiër
13.19.2.71b.Nouvelle inscription grecque de Rouad, J.P.Rey-Coquais
> Démétrias Hierönimou Aradios
Oprichting van een beeld in de haven van de purpervissers, die in de stad
zijn
door 3 magistraten en 4
liménarques: Domitius Leo Procillianus
13.19.2.72.Démétrias: Masson >Stèle funéraire avec épitaphe
bilingue Horus?
13.19.2.73.Antas. Fantar. 21 stèles: Sid, Babay,
Himilcat, Abi, Shadrapa
13.19.2.74.Malta. G.Garbini: nauwelijks leesbare
inscripties
13.19.2.75.Mozia. G.Garbini. Le iscrizione puniche (6x)
1968: baalazar, zoon van abdo + ‘ršt bn hmlkt
3.Toscanos 1964 H.G.Niemeyer
+ H Schubart boekbespreking
4.Sondage ouvert en 1962
sur
l'Acropole de
Ras
Shamrah H.de Contenson 1 blz!
5.Byblos through
the
Ages N.Jidejian boekbespreking
6.Tartessos y los
origenes de
la
colonizacion
fenicia
en
Occidente J.M.Blàzquez boekbespreking
7.Salamine
de Chypre Th.J.Oziol + J.Pouilloux
8.Ugarit
recensie door Cl.F.A.Schaeffer
9.La Xxe campagne
de fouilles de la mission archéologique francaise à Enkomi-Alasia 1969
13.20 The Punic Wars B.Caven Univ. of London
1980
Weidenfeld & Nicholson
[vnl aantekeningen met de
kaarten en afbeeldingen]
13.21 Profils de conquérants
Grandeurs et
faiblesses J.Carcopino Flammarion 1961
blz 109
d'Hannibal [ + aantekening]
13.22 Hannibal's War J.F.Lazanby Arts & Philis Ltd Warminster
A Military
history England
of the 2d
Punic War Selectie
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑
Veel uit tijdschrift SYRIA
De Punische
oorlogen
Hoofdstuk 13.
Opgravingen.
Bij
de opgravingen in vele plaatsen lopen archeologen veelal tegen het probleem
aan, dat bij vrijwel alle Fenicische plaatsen er een Romeinse bovenop is
gedeponeerd. Bovendien was het zo, dat bij de archeologie de aandacht vroeger
meestal vooral op de Romeinse verworvenheden gericht was.
Ø In 1970 na Chr. stond de
teller op 24 plaatsen in Marokko met een Fenicisch verleden: MELILLA, EMSA,
SIDI ABDESLAM DEL BHA, KITZAN, TAMUDA, TANGER, COTTA, EL KOUASS/ACILA, LIXUS,
BOUSELHAM/MOULAY, BANASA, GILDA, THAMISIDA, RHIRA, VOLUBILIS, EL GOUR, SALA,
AZEMMOUR, JADIDA TIT, CAP BLANC, SIDI MOUSSA,OUALIDIA, CAP CANTIN, SAFI, JORF
EL YHOUDI, MOGADOR.
Ø In Algerije hebben er
onderwater-onderzoeken plaatsgevonden te BETHIOU (St.Leu=Arzew), CHERCHELL
(Iol-Caesarea), TIPASA, SKIKDA (Hippo), CAP MATIFOU (bordj el Kifane).
P.Cintas poneert de theorie, dat omde 50 km er een
aanlegplaats geweest moet zijn van de Feniciërs.
Ø In Tunesië is het moeilijk
omeen onderscheid tussen Fenicisch en Punisch te maken.
Ø In Spanje treffen we
toentallen nederzettingen aan op de zuidkust, soms zelfs op enige kilometers
van elkaar. De Feniciërs introduceren de kip in Spanje.
13.1 L'Espansione fenicia Colloquio Rome 4‑5 maggio 1970
‑Sardegna F.Barreca Consiglio nazionale dell
‑Algerie M.Bouchenaki recherche, 1971
‑Malta A.Ciasca
‑Libia A.di Vita
‑Tunisia M.H.Fantar
‑Espagne A.Garcia Y
Bellido+H.Schubart+H.G.Niemeyer
‑Cyprus V.Karageorghis
‑Marokko V.Tusa
Taautos en Sanchunjaton.
De naam Taautos komt alleen
bij Philo van Byblos voor. Hij is als Thautos identificeerbaar met Toth, die
bij de Egyptenaren de rekenaar en schrijver van de goden was. Hij was de
heerser over de boeken, de heer van de godswoorden (=de heilige geschriften).
Ook
Sanchunjaton wordt alleen door Philo van Byblos genoemd en hij zou omstreeks
1400 v.C. te Beryt geleefd hebben. Philo zegt, dat hij op basis van zijn
geschriften zijn 8 boeken heeft geschreven.
Ondanks
het feit, dat alleen Philo van Byblos met deze namen komt, bevestigen echter de
gevonden teksten van Ugarit de beweringen van Taautos en Sanchunjaton!
13.2 Taautos und Sanchunjaton Sitzungsberichte der Deutschen
O.Eissfeldt Akademie der Wissenschaften.
Akademie Verlag Berlin 1952
Over Feniciofobie en Feniciomanie.
Ooit was er een strijd tussen geleerden over de
Feniciërs. Tegen het einde van de 19e eeuw na Chr. en het begin van
de 20e eeuw na Chr. werden de Feniciërs en hun prestaties nog
afgedaan als legendarische figuren met hun mythische vertellingen, zoals Victor
Bérard in ‘Les Phéniciens et l’Odyssée (1902/1903).
Aan de andere kant zijn ertijden geweest, dat men ze
tot in Zimbabwe zag opduiken. Ook zijn er vervalsingen gemaakt, zoals
waarschijnlijk de Parahiba-steen met inscriptie.
J.M.Chami probeert een tussenweg te bewandelen en
wijst o.a. op:
a.
MOHKOS, die de stichter van de school van het atomisme was en
afkomstig was uit Sidon. Hij beweert, dat het
universum bestaat uit atomen en iedere atoom voor zich is ook weer deelbaar.
Môhkos leefde voor de Trojaanse oorlog. In de 10e eeuw v.C. werd
zijn theorie in gewijzigde vorm overgenomen door Democrites.
b. THALES was
een Feniciërs uit Milete. Hij leefde drie eeuw voor de Chaldeesche priester
Bérose. Thalè introduceert de astronomie.
c.
PYTHAGORAS werd in Sidon geboren uit Tyrische ouders. Op 2 jarige
leeftijd werd hij gedoopt in het water van de Adonis
te Afka. Daarna emigreert het gezin naar Samos. Op 18 jarige leeftijd is
Pythagoras weer in Tyrus. Hij houdt lange retraites op de berg Karmel. Daarna
geraakt hij gevangenschap te Egypte en Babylonië. Op 56 jarige leeftijd zien we
hem pas weer in Griekenland en eerst dan komt hij met zijn beroemde hypothese.
d.
HET STOICISME is een Fenicische school. Zeno van Kition is de stichter
van deze school. Hij wordt gevolgd door Diodotus van
Sidon, Boethus, Apollonius, Antipater, Porphyrius, Maximus van Tyrus,
Clitomachus van Carthago (=Hasdrubal) etc.
.3 De la Phenicie J.M.Chami Librairie du Liban Beyrouth 1967
Het begin van de
‘moderne’ Fenicische studies.
Alle jaartallen betreffen deperiode na Chr.
Ø
333 Anonymus van Bordeaux.
Ø
1540-1609 J.Scaliger.
Ø
1617 J.Selden (De Diis
Syriis).
Ø
1599-1667 S.Bochart van Caen.
Ø
1630-1721 D.Huet. Een bisschop
schrijft Géographie Sacrée,Phaleg et Canaan in 1646.
Ø
1785-1842 W.Genesius van Halle
over de taal.
Ø
1746-1809 Sainte Croix.
Ø
1806-1856 F.G.Movers.
Ø
1860 E.Renan reist door de
Libanon en Syrië.
Ø
1889 R.Peitschman Geschichte der Phönizier.
13.4 La Civilisation G.Conteneau Paris 1928
Phénicienne
In den beginne…
# De streek van de Libanon werd in het
palaeolithicum (180-100.000 jaar geleden) bewoond door Neanderthalers.
# In het neolithicum (5000-4000 v.C) verschijnt er
een mensensoort van het brachycephalische type.
# Omstreeks 3500 v.C. woont er al een Semietisch
volk en zien we de onwikkeling van de Gerzean cultuur. De plaatsen Byblos en
Ugarit ontstaan.
# Tussen 2900 en 2800 v.C. komt er een nieuwe
invasie van Semieten.
# Tussen de 2600 en 2500 v.C. komt er een
noordelijke invasie met een Armenoide type. Mogelijk zijn dit vroege Hittieten.
Uit deze tijd stamt de keramiek van Khirbat el-Kerak.
# Tussen 2300 en 2100 v.C. vindt er een grote
Amorietische invasie plaats. In het binnenland nestelen zich de Amorieten en
aan de kust overheersen de Kanaänieten.
# Na 1200 v.C. vallen de Zeevolken binnen en dit
zijn hier vooral de Aegeërs.
# De assimilatie is omstreeks 1100 v.C. voltooid
tussen de Proto-Fenicische Semieten, Kanaänieten en de Indo-Europese Aegeërs.
Door de Aegeësche injectie gaan de Feniciërs massaal de zee op en ontstaan er
factorijen in Corinthe en Thebe.
è Kanaän komt overigens van het Hoerrietische woord Kenaggi (=rood) en is een equivalent van het Griekse woord
Fenicisch!
13.5 Phoenicia and
the D.Baramki Khayats, Beiroet 1961
Phoenicians
Migraties.
De Grieken gingen pas na 1200 v.C. in grote getale
de Egeïsche zee over naar Klein-Azië. De Doriërs deden dat omstreeks 1120 v.C,
de Aeoliërs in de periode 1120-1000 v.C. en de Ioniërs omstreeks de periode
1050-950 v.C. In deze tijd trekken de Feniciërs zich voor al dit geweld terug
en wellicht alleen nog Kreta en Rhodos. De stichting van de plaatsen Aspendus
in Pamphilia en Mallus in Cilicia zou gebeurd zijn door MOPSUS. Deze is
waarschijnlijk identiek aan Mukshusch, wiens naam voorkomt op een Hettietisch
kleitablet. Voorts kan de naam in verband worden gebracht met Mupsh, die in het
Fenicisch genoemd wordt in de inscriptie van Karatepe.
13.16
Migrations and invasions in Greece
N.G.L.Hammond Noyes Press New Jersey
and adjacent areas
Park Ridge
1976
Het begin van de Griekse expansie.
De eerste Griekse nederzettingen in het westen waren
Euboïsch. Deze Grieken kwamen uit Chalkis. We vinden vroege orientaalse
importen zowel te Lefkandi op Eretria als te Pithekoussai nabij Napels. Meestal
liggen er economische motieven of rampen aan ten grondslag. Zo werd Rhegion
gesticht, omdat er een hongersnood was en een tekort aan land in de streek van
Corinthe. Taras werd echter gesticht, omdat de emigranten in Sparta niet de
Spartaanse status kregen.
13.17
Achaic Greece L.H.Jeffrey Univ.Press Cambridge 1976
The City States [aantekening]
c.700‑500 BC
Feniciërs en Foceërs 1.
Een van de belangrijkste Griekse stedelingen, die de
Feniciërs naar het verre westen achterna gingen waren de Foceërs. Hun hoofdstad
bevond zich op de kust van Klein-Azië. De Foceërs zien we opduiken in Italië,
Frankrijk en Spanje.
13.6 Bulletin de la
societé francaise Revue
archéologique
d'archéologie classique VIII 1973/1974
‑Récentes recherches
sur la colonisation
phocéenne en occident J.P.Morel
‑villes et urbanisme dans l'extrême ouest de
l'Armorique L.Pape
World archeology
Greek Steel vol.9 S.C.Bakhuizen 1977 London
Iron
and chalcidian colonisation
in Italy
S.C.Bakhuizen Ned.Inst te Rome
1975
Feniciërs en Foceërs 2.
De Foceërs behoren tot de Ionische tak van de Grieken.
Ze stichten, of zijn aanwezig in het verre westen in o.a. Ampurias (575 v.C),
Massalia, Olbia (350-325 v.C), Genua (5e eeuw v.C), Aleria (6e
eeuw v.C), Gravisca (=Porto Clementino) en Velia (gesticht tussen 580-540 v.C).
Met name op Sardinië, Corsika en Spanje komen de Foceërs in aanvarig met de
Feniciërs & Carthagers & Etrusken.
13.9 Extrait des mélanges de l'école francaise de Rome J.P.Morel Colonisations d'occident
MEFRA tome 84 1972 1
Feniciërs en Foceërs 3.
In Keltiberië is de Foceesche invloed maar zeer
sporadisch aangetoond. Slechts in Catalonië is het duidelijk. Andersom zien we
sporen van Punische handel in de Lanquedoc. Dat behoeft nog geen aanwezigheid
van de Feniciërs of Puniërs te betekenen, maar hun handelsproducten zijn er
wel.
13.10 Récentes
recherches J.P.Morel Bulletin de la société
sur la colonisation francaise d'archéologie
phocéenne en occident classique VIII, 1973/74
Feniciërs en Foceërs 4.
Niets wijst op een Foceese invloed op de Gallische
kust van voor de 6e eeuw v.C. In Aude/Sigean treden dan importen op
van amforen, die voor 38% Fenicisch/Punisch, voor 32% Grieks en voor 30%
Etruskisch zijn. Per plaats verschilt het echter nogal, want elders (Bessan,
Mailhac, Montlamès) zijn de importen voor 63% Etruskisch en voor slechts 1,3%
Punisch. In het westen van de Lanquedoc schijnen de Fenicisch/Griekse importen
te domineren en in Oostelijk Lanquedoc zijn dat de Etruskisch/Griekse.
Massalia breidt zijn invloed pas wezenlijk uit in de
5e en 4e eeuw v.C. Andere bekende plaatsen zijn Ruscino,
Alonis, Dianion, Hemeroskopeion, maar de meeste daanvan liggen al veel
zuidelijker in Spanje. Zeker in de vele Fenicische nederzettingen op de
zuidkust van Spanje komen in de 7e eeuw v.C. zeer weinig Grieks
materiaal tegen. Er zijn wat geisoleerde vondsten in Jerez en Huelva, maar
waarschijnlijk hebben de Feniciërs die zelf meegenomen.
Veelal wordt de grijze monchrome keramiek gebruikt
als aanduiding voor een Foceese aanwezigheid, maar ook de Feniciërs maakten
dat. Het onderscheid is toch aan te geven, doordat de Fenicische versie minder
duurzaam en ook minder compact was.
13.11 L'expanse
Phocéenne J.P.Morel Extrait du bulletin de
en occident
correspondence hellénique
Ecole
francaise d'Athenes
Tome I
Des communications presentées
Kerkouane.
Een van de weinige Punische steden, die NIET door
een Romeinse laag zijn bedekt, is deze plaats op de kust van Kaap Bon te
Tunesië. Waarschijnlijk hebben de soldaten van Regulus in 256 v.C. de stad in
puin gelegd, waarna de resten langzaam in de vergetelheid geraakten. Het tracé
van de muren is zeer goed tevoorschijn gekomen.
13.7
Fortification punique: Les
murailles de Kerkouane M.H.Fantar Centre d'archéologie Paris
De Fenicische verdedigingswerken op Sardinië.
We vinden ze o.a. terug te Olbia, Nora, Sulci,
Tharros, Pani Loriga, Monte Sirai, San Simeone di Bonorva, Su Palattu di
Padria, Santi Antine di Genoni.
13.8
Osservazioni sulle fortificazione
puniche in Sardegna G.Tore Centre d'archéologie Paris
Tome
III Des communications presentées
Velia.
Dit is één van de Foceese kolonies op de kust van
Zuid-Italië. De plaats werd omstreeks 540 v.C. gesticht. Van voor deze datering
is maar zeer weinig Griekse keramiek aangetroffen. Waarschijnlijk is het ook
een compleet nieuwe vestiging, want een inheemse voorganger van de stad is niet
aangetroffen, of het zou bij de kaap Palinuro geweest moeten zijn.
13.12 Céramique archaïque de Velia et quelques
problèmes connexes
J.P.Morel simposio de
colonizaciones
Barcelona/Ampurias 1971
Foceërs en Tartessos.
De Grieken moeten Tartessos bezocht hebben. Daarvoor
is er teveel aan aardewerk aangetroffen. Tot een eigen vestiging lijkt het
nooit gekomen te zijn. Daarvoor was de Fenicische en Punische invloed te groot.
Toch wordt Tartessos in verbinding gebracht met namen als Colaois van Samos,
Midocritos, Arganthonios en zelfs een plaatsnaam Mainakè. De ‘legendarische’
koning Arganthonios zou de Foceërs zelfs gevraagd hebben om zich in zijn land
te vestigen. De exacte lokatie van Mainakè is echter nooit overtuigend
aangetoond. Waarschijnlijk is echter wel, dat Mainakè een vervorming van een
Fenicische plaatsnaam inhoudt.
13.13 Les Phocéens dans l'extrême RASSEGNE
occident vus depuis J.P.Morel La parola del passato
Tartessos Napoli
1970
Zekerheden en hypotheses omtrent de Foceërs.
Zeker is, dat de Perzen Focea in Klein-Azië
omstreeks 540 v.C. innamen en dat vooral daarna de Foceërs andere woonplaatsen
zijn gaan zoeken. In de periode 600-540 v.C. treffen we hen maar sporadisch
aan. De Rhodiërs en Samiërs gaan hen voor. Een hypothese is aan het voorkomen
van een rij plaatsnamen eindigend op –oussa de conclusie verbinden, dat dit dan
Griekse kolonies zijn en wellicht wel Foceese! Zeker is, dat de Foceërs uit
Alalia op Corsika door de Etrusken en de Carthagers zijn weggejaagd. Een
hypothese is, dat de Foceërs kolonies in Spanje hadden, zoals Alonis,
Hemroskopeion, Mainakè, Akra Leukè, Abdera, Oinoussa, Molybdana.
13.15 Phocéens en occident J.P.Morel La parola del passato
certitudes et hypotheses
Napoli 1966
Van alles wat uit SYRIA 1969.
De glashandel
van Tipasa. In drie necropolen bij deze stad werden 198 glazen voorwerpen
aangetroffen, die voornamelijk afkomstig zijn uit de Romeinse tijd (Flavische
keizers & tijd van Severus).
De voedende
godin van Ugarit.
In 1952 na Chr. werd een groep ivoor gevonden in de
hof van het paleis te Ugarit. Daaronder komt een afbeelding vooor van een godin
met een dubbel paar vleugels. De haardracht gelijkt op die van Hathor. De godin
draagt horens en boven haar is de zonneschijf weergeven. De godin draagt
Syrische kleding. Er zijn dus vele invloeden te zien bij deze godin, maar het
meeste komt toch wel Egypte en is door Kanaänieten ‘aangepast’. In de legenden
van Ugarit zien we de voedende godin diverse malen terugkeren
(Asherat/Aštarte/Anat). De teruggevonden afbeelding moet hiermee te maken
hebben gehad.
De god
Shapash komt voor in het document RS 24.244 uit Ugarit.
Het is de godin van de zon en de slangen. Haar
dochter ’um ph.l vervult een rol bij het vinden van een geneeswijze.
Uiteindelijk kan de god Horon die geven.
Op Cyprus
gebruikt men cultuskarren.
Men heeft daar miniaturen van teruggevonden met name
in Enkomi-Alasia. Op de kar bevindt zich een stier of os met personnage(s). Ze
stammen uit de 14e-13e eeuw v.C (laat-Myceens) en de 12e
eeuw v.C (ijzertijd).
In Marîb in
Zuid-Arabië bevindt zich een tempel, die terug te voeren op het
Saba-koninkrijk. De opgravingen in 1951 na Chr. in de Timna-necropolis hebben
honderden voorwerpen opgeleverd, waaronder een vrouwenkop uit albaster en een
gouden halsketting.
De term mqm ’lm wijst op een religieuze functie.
Zij zou kunnen betekenen: opwekker van de
goden. Ook de uitdrukking mtrh.
‘strny wijst in die richting. Wellicht is hier sprake van een verbinding
met het Griekse: Astronoë?
De uitdrukking mlk
’mr kan als vertaling heilig offer
hebben. Mlk ’dm betekent dan menselijk offer.
Sidon heeft
verschillende wijken, zoals blijkt uit de inscriptie KAI 15:
- maritiem Sidon = bs.dn ym
- het kwartier van de hoge
hemelen = šmm rmm
- het gebied van de Resafim = ’rs. Ršpm
- koninklijk Sidon = s.dn mšl
Volgens Peckham
moet de chronologie van een aantal koningen uit Sidon als volgt zijn:
Eshmun‘azar I 479-470
v.C.
Tabnit 470-465
Eshmun‘azar II 465-451
Op basis van
teruggevonden series munten zou een deel van de koninklijke familie van Sidon
er als volgt uit hebben kunnen gezien:
Straton I 375/4-361
v.C.
Mazday 361/0-357
Tennès 357/6-345
Evagoras II 345-343
Straton II 343/2-332
Een
hypothetische Fenicische kalender, waarbij alleen vaststaat, dat ’tnm komt voor p‘lt en dat mtn aan krr vooraf gaat:
- ’tnm
- p‘lt
- bl
- zbh.šmš
- mtn
- krr
- mrp’
- mrp’m
- h.yr
- zyb
- mp’
- …rm?
Milik leest
RES800/KAI17 als volgt:
1.Aan mijn meesteres Astarté
2.die woont tussen het volk/geslacht van de heiligen
3.mijn (meesteres)
De tweede
regel van CIS I,91 moet volgens Peckham als volgt worden gelezen:
Ik zegevierde over mijn onderdrukkers, die naar
voren kwam (voor de veldslag), en hun bondgenoten. = ns.h.t ’t [rd]y hys.’m w‘zrnm
Op de grote
gedenkpenning van Carthago (CIS I, 6057-KAI 73) lezen we de naam van pgmlyn. Dit heeft geleid tot diverse
interpretaties. Een relatie is mogelijk met de koning pmyytn van Cyprus, die Diodoros de naam van Pygmalion gaf.
M.Ponsich
vindt in 1965 na Chr.in de regio Tanger 8 Fenicische necropolen vanuit de
periode 8e-5e eeuw v.C. De bewoners van die regio waren
sedentair. Men leefde er van de jacht, visvangst en de landbouw.
13.18 Diversen in SYRIA 1969:
1.Verrerie Antique de Tipasa S.Lancel
2.Déeese
nourricière d'Ugarit W.A.Ward
3.Nouveaux documents d'Ougarities A.Caquot
4.Chars
de culte de Chypre
C.F.A.Schaeffer
5.Note
d'archéologique Sud Arabe J.Pirenne
6.Bull.d'epigraphie
o.a:
semitique J.Teixidor [mqm 'lm,mlk'mr,Sidon,
Byblos,Malta,kalender,Tyrus,
Cyprus,Kition,Idalion,Kara‑
tepe,Marathus,Carthago,San‑
tuiaci,Sulcis,Cagliari,Pyrgi
Avignon,Dj.Massoudj,Wadi el
Amud]
7.Ein
Phönikisches K.Galling
Kultgerät(?) aus Kreta
8.Necropoles M.Ponsich
Phéniciennes de la région de
Tanger
Van alles wat uit SYRIA 1970.
Na de storm van Alexander de Grote komt o.a.
Syrië en een deel van de Libanon onder Seleucus I. Er worden nieuwe steden
gebouwd zoals Antiochia en Seleucia. Andere bestaande plaatsen worden hernoemd,
zoals Arvad, dat Aradus wordt. Er duiken steeds meer Griekse namen op, zoals
Diospolis, Bytyllium, Charadrus, Heraclea, Laodicea, Daphne en Leukos Limen.
Bij Shiqmona aan de kaap Carmel zijn in de
Tell es-Semak kruiken gevonden met inscripties. Ze stammen uit de Perzische
periode. Een daarvan heeft het opschrift krml
en dat zeer wel de naam van de kaap kunnen betekenen.
Inscriptie CIS I,10 wijst er op, dat de koning
Pymiaton in de 3e eeuw v.C. regeerde over Kition, Idalion en
Tamassos samen. De god Ršp-h.s. wordt
in deze inscriptie eveneens genoemd. In een andere inscriptie (CIS I, 89-94)
komt te Idalion echter een god Ršp-mkl
naar voren.
Antas op Sardinië is een heilige plaats, waar
Sid, Shadrapa en Sardus Pater vereerd worden.
De eerste twee zijn al vele eeuwen bekend vanuit Fenicië.
In 1964 na Chr. publiceren Hans Georg Niemeyer
en Hermanfrid Schubart over Toscanos: een oude Punische faktorij aan de monding
van de Rio Velez in Zuid-Spanje. De relaties met Mersa Madakh, Rachgoun en
Mogador zijn opmerkelijk.
Tartessos/Tarsis ligt ergens in of bij Spanje?
In de overleveringen wordt gerept over:
dichtbij de zuilen van Hercules
op een eiland midden in de oceaan
op een eiland in de monding van de
Tarsis-rivier
op twee dagen navigatie van Gadir
is datzelfde Gadir
13.19 Diversen: in SYRIA 1970
1.Seleucus I et la fondation de la monar‑ H.Seyrig
chie syrienne
2.Bull.d'épigraphie sémitique o.a:
[Carthago,Malta,Karatepe,
Shiqmona,Tas Silg,Paleo‑
Castro,Kition,Idalion,Démé‑
trias,Antas,Mozia]
3.Toscanos 1964 H.G.Niemeyer +
H Schubart
4.Sondage ouvert en 1962 sur l'Acropole de Ras Shamrah H.de Contenson
5.Byblos through the Ages
N.Jidejian
6.Tartessos y los origenes de la
colonizacion fenicia en
Occidente J.M.Blàzquez
De gewapende handelsassociatie tegen Rome.
De oorlogen tegen Rome worden door Cicero de
Punische oorlogen genoemd. De huurlingenoorlog in 240-238 v.C. wordt door
Polybios de bestandsloze oorlog of oorlog zonder pardon genoemd. In het jaar
heeft 212 v.C. heeft Rome 25 legioenen onder de wapenen en dat staat voor
ca.225.000 man. Tijdens de 2e Punische oorlog stuurt Carthago
talrijke expeditiemachten naar Spanje, Sicilië, Sardinië en Ligurië ten getale
van ca.80.000 man.
13.20 The Punic Wars B.Caven Univ. of London 1980
Weidenfeld &
Nicholson
De grootheid en zwakte van Hannibal.
Een zwakte en dus de bewering van Livius, dat
Hannibal goddeloos zou zijn, is onjuist. Hij offert te Gadir aan Melkart. In
een droom verschijnt Baäl-Hammon aan hem en waarbij een slangenmonster Italië
verwoest. Hannibal respecteert het Héraion van Lacinion. Een andere zwakte zou
zijn maitresse van Salapia geweest zijn, maar ook aan die bewering van Silius
Italicus moet getwijfeld worden. De
grootheid van Hannibal lag vooral in zijn rol als legeraanvoerder. Er was
minder succes op het diplomatieke vlak.
13.21 Profils de conquérants: Grandeurs et faiblesses J.Carcopino Flammarion 1961
d'Hannibal
Dagboek van een mars.
Cartagena – Ebro = 32/33 dagen + 5 rustdagen 2600 stadia
Ebro – Ampurias = 20 dagen + 3 rustdagen 1600 stadia
Ampurias – Rhône = 20 dagen + 3 rustdagen 1600 stadia
Boten verzamelen = 2dagen
Hanno passage = 5 dagen
Over de Rhône = 1 dag
Gevecht ruiterij = 1 dag
Olifanten over Rhône = 1 dag
Langs de Rhône = 4 dagen
Op het eiland = 5 dagen
Langs de rivier? = 10 dagen
Begin beklimming = 1 dag
Allobrogen = 2/3 dagen
Hinderlagenmars = 6 dagen
Hogere beklimming = 9 dagen + 2 rustdagen
Op de hoogste pas = 1 dag
Afdaling = 9 dagen
13.22 Hannibal's War J.F.Lazanby Arts & Philis Ltd Warminster
A
Military history
England
of the
2d Punic War Selectie
